Als je een gruwelijk of spannend verhaal wil schrijven, moet je de verhaalopbouw heel serieus nemen. Een lezer weet dat er in fictie dingen gebeuren die in het echte leven vaak niet zo extreem zijn of zo snel gaan. Maar ook fictie heeft zo zijn grenzen in wat de lezer wil geloven, of wat een prettig verhaaltempo heeft. Gebruik de schaal van normaal en je kan iets wat te bizar of te gruwelijk is voor woorden alsnog geloofwaardig en spannend over laten komen.

Schaal van normaal en de spanningsboog

Het doel van een spannend boek lezen is voor veel mensen om even te ontsnappen aan de dagelijkse beslommeringen en niet al te veel te hoeven nadenken. Daarom moet een boek een zekere mate van onrealistische zaken in zich hebben. In een thriller zijn algauw meerdere personages in een kleine kring betrokken bij moorden en andere gruwelijke zaken. Natuurlijk zijn er in het echte leven echt wel mensen die helemaal zijn doorgedraaid, maar in een thriller of horror wordt alles omwille van een verhaal(thema) of overzichtelijke structuur wel wat vergroot. Maar toch kan je niet zomaar extreme ideeën opschrijven, of van het een of het andere moment een ommekeer schrijven, want dan gaat de lezer je niet meer geloven.

Casusuitwerking met de schaal van normaal bij een gruwelijk verhaal

Als voorbeeld nemen we het waargebeurde verhaal van de Franke-kinderen. Het gezin had een uitzonderlijk populair familievlog, maar later kwam aan het licht dat moeder Ruby haar kinderen rechtuit martelde. Het verhaal is zó extreem dat het wel echt gebeurd moet zijn, omdat je het niet kan of wil verzinnen. Kijk voor een uitgebreid verslag van dit verhaal naar deze clip. Wees gewaarschuwd, de details zijn werkelijk misselijkmakend. Kijkwijzer 12 plus.

Dit moet je moet weten om de uitwerking in deze blogpost te kunnen volgen:

• Het familievlogkanaal van Ruby Franke had ooit meer dan 2 miljoen volgers
• Ruby filmde in eerste instantie mooie momenten met haar kinderen. Maar ze zette later ook online hoe zij tegen haar kinderen schreeuwde en hoe ze haar kinderen dwong om vrolijk te zijn voor de camera, ook als ze verdrietig waren
• Het keerpunt dat ervoor zorgde dat het kanaal werd gecanceled kwam toen ze haar tienerzoon voor straf een slaapkamer en een bed ontzegde en hij zeven maanden op een zitzak moest slapen
• Ruby werd gearresteerd nadat haar 12 jarige zoontje ontsnapte uit een door Ruby ingerichte martelkamer, naar de buren vluchtte en de buurman smeekte om de politie de bellen. Zijn jongere zusje had zichzelf in een kast verstopt, waar ze als straf vaak in werd opgesloten.

Als dit verhaal niet echt gebeurd zou zijn, zijn dit een aantal vragen die je omwille van een goede spanningopbouw en geloofwaardigheid moet stellen:

Hoe kan het dat een familievlog zo populair wordt dat de moeder er zodanige grootheidswaanzin van krijgt dat ze denkt dat het oké is om extreme straffen met de wereld kan delen? Ze geeft er de kinderbescherming kant en klaar bewijsmateriaal mee…

In dit geval raadpleeg je de personagebiografie: Ruby heeft waarschijnlijk een aanleg voor een mentale ziekte, is extreem egoïstisch aangelegd, of heeft een trauma wat haar een hele vreemde tactiek voor overlevingsmechanismen heeft gegeven. Omdat het kanaal niet binnen een week 2 miljoen volgens heeft gekregen, kan je redenen bedenken hoe de schaal van normaal in Ruby’s hoofd is gaan verschuiven.
“Als ik ermee wegkom om een keer hard te roepen en ik hoor van mijn volgers dat ik een goede moeder ben, omdat ‘de jeugd van tegenwoordig mijn zijden handschoentjes wordt aangepakt’, dan willen mensen (misschien) ook zien dat ik een keer schreeuw, scheldt, of iets méér doe.” Krijgt ze dan soortgelijke feedback, dan kan in een ziek hoofd als dat van Ruby de schaal vann normaal langzaam maar zeker opschuiven en uiteindelijk escaleren in het goedpraten van de meest gruwelijke dingen.

Maar Ruby is niet de enige factor in de vergelijking: ze heeft een publiek en dus volgers.Waarom zien de volgers deze mishandeling niet (aankomen)? Daar moet je vanuit meerdere invalshoeken naar kijken. Te beginnen met een vraag die de ‘worldbuilding’ of, zo je wil, de ontwikkeling van de wereld betreft.
Zelfs op kleine schaal en met goede bedoeling: wanneer is het normaal geworden om ieder klein detail van een familie op internet te filmen en/of volgen? Een paar deccenia geleden deelde je nog geen portretfoto van je kinderen of jezelf op het internet. Want we waren voorzichtig. Hadden we ‘wel wat beters te doen’.
Vraag je af wat zou hier een mogelijke oorzaak van kunnen zijn. Fear Of Missing Out (FOMO)? Een algoritme wat je clips aanbeveelt, waar je uit verveling maar op klikt, waardoor welk soort internetkanaal dan ook uiteindelijk explosief kan groeien? Zoek je als moeder naar een kanaal waarop je kan zien op wat voor manieren andere moeders hun kinderen opvoeden? (Hoe bedenkt deze moeder spelletjes voor haar kinderen? Wat voor cadeau’s krijgen de kinderen?)

Wat je ook kiest als ‘eerste oorzaak’, daar kijk je vervolgens naar hoe dat langzaam maar zeker, volgens de schaal van normaal kan opschuiven naar een andere overtuiging.

Enkele oorzaken:
* mensen zien het (potentiële) schadelijke (er) niet (van in)
* het veranderen van de situatie gebeurt zo subtiel of langzaam dat het niet meer opvalt.
* mensen zijn nieuwsgierig naar iets nieuws
* mensen snappen simpelweg niet wat er gebeurt
* mensen zoeken dingen op die aansluiten bij hun belevingswereld Die kan ook veranderen, doordat je steeds hetzelfde ziet en hoort of met dezelfde mensen praat. Denk aan hoe mensen in (digitale) fuiken belanden en zo in complottheoriën gaan geloven.

Dan komen persoonlijke overtuigingen van mensen of personages nog om de hoek kijken. Iedereen heeft een eigen waarheid. Waar de een kind relatief ‘soft’ opvoedt, vind een ander een wat strengere aanpak beter. Zo heef iedereen een eigen schaal van normaal. Geef je ijkpersoon/ijkpersonage ook een schaal van normaal om zo te zien wat het startpunt is en hoe snel of op wat voor manier je iets kan opschalen. Als die duidelijk, kan je de schaal gebruiken om iets steeds guwelijker of spannender te maken.

Verantwoording bij gebruik van de Ruby Franke zaak

Ik koester om een handvol uitgesproken redenen een intense afschuw voor familievlogs. Ik gebruik de zaak van Ruby Franke voor deze post omdat ik zo hoop daarover ook wat bewustzijn over familievlogs te kweken. Hopelijk worden ze verboden: ik vind ze vreselijk schadelijk en inmoreel. Door de schaal van normaal voor deze situatie te gebruiken, hoop ik lezers van deze blogpost iets te leren over hoe deze situaties kunnen ontstaan. Dan kunnen we samen hopelijk andere vlogfamilies tijdig stoppen zodra ze schadelijk worden voor de ontwikkeling en veiligheid van kinderen. Ik ben niet (zo) actief op sociale media en daarmee is deze blog mijn grootste platform om mensen mee te bereiken.

Hopelijk heb ik het leerzame van een blogpost over creatief schrijven daarmee kunnen combineren, met behoud van respect voor de slachtoffers van de Ruby Franke zaak: zes onschuldige kinderen, wiens onschuld en gezondheid zo genadeloos door hun eigen moeder werden ontnomen.

Heb je hulp nodig bij het schrijven van je boek? Kijk dan eens in mijn webshop

Foto door Patrick Hendry verkregen via Unsplash