Je kent het type slechterik wel: hij wil de wereld domineren, terwijl de held er alles aan doet om hem te stoppen. Maar meestal laat ontmoet de held deze slechterik pas later in het verhaal, als het allesbeslissende gevecht daar is. Dat maakt deze slechterik er eentje die zowel heel zichtbaar als heel onzichtbaar is in het verhaal. Hoe pak je de opbouw van zo’n verhaal aan?
Van vrede naar het eerste grote probleem
Een slechterik wint niet van de ene op de andere dag terrein. Als alles pais en vree is, kan je iemand niet zomaar overhalen iets engs of naars te doen, zoals mensen vervolgen of zelfs doden. Want waarom zou iemand dat willen? Het leven is goed, niets wordt je afgepakt en niemand doet je echt kwaad. Voordat je slechterik dus maar een kans krijgt om de macht te grijpen, moet er dus iets mis gaan in het gebied waar die macht over wil krijgen. Baken voor jezelf goed af wat dat is, dat voorkomt later een hoop problemen met het uitwerken van de worldbuilding.
Denk aan dingen als:
– bijna niemand heeft eten
– Er zijn niet voldoende huizen
– Als mensen zich direct bedreigd voelen
Kortom: als de eerste levensbehoeften onzeker worden. Maak het niet ingewikkelder dan dat, dat komt later. Niemand ligt wakker van de politiek zélf. Als mensen dat wel doen, is omdat de politiek hun basale bestaanszekerheid bedreigt. Je kan dit gedeelte van je worldbuilding uitwerken als een scène of hoofdstuk uitwerken, maar je kan die informatie ook door het verhaal heen verweven. Zorg er wel voor dat je het op de tekentafel duidelijk afbakent.
Wie of wat is schuldig?
Wil een slechterik volgelingen krijgen, dan heeft die altijd een zondebok nodig. Dat kan een andere politieke partij, een bevolkingsgroep, een religie of een gedachtegoed. De slechterik mag niet meteen zeggen dat deze aanstichter de oorzaak is van alle ellende in de wereld. Eerst moet hij bewijzen dat hij het probleem beter aan kan pakken dan de andere betrokkenen. Simpelweg beter. Hij hoeft nog niet eens altijd meteen met een gemene sneer over de anderen te praten. Eerst moet de slechterik een charisma en overtuigingskracht uitstralen om volgers te krijgen. Om dan vervolgens uit te halen naar de ‘schuldige’. Schrijf in je aantekeningen op hoe je slechterik het volk daarvan weet te overtuigen. Gebruik hij een zij versus ons tactiek? Probeert hij mensen bang te maken voor vernieuwing of juist voor de manier van doen? Vergeet daarbij niet om grootschalig te kijken naar waarom mensen daarvoor vallen. Is het volk er een van traditie, dan kun je angstzaaien met vernieuwing. Enzovoorts. Vervolgens barst de bom.
Algemene ellende
Je kan je boek hiermee beginnen of het kan verder in het verhaal zijn, maar op dit punt schrijf je over algemene ellende die onder de duim van de slechterik is ontstaan. Die zou de honger oplossen, maar nu leeft niet de helft, maar acht op de tien mensen in voedselonzekerheid. Probeer erop te letten dat je de naam van de slechte heerser wel noemt, maar niet continu benadrukt dat onder zijn regime iedereen te lijden heeft. Gebruik show don’t tell en pas op voor as you know Bob. Als de lezer eenmaal weet dat Graaf Gewelddadig aan de macht is, dan is dat voldoende. Niet zijn naam, maar de ellende die zijn regime veroorzaakt is waar het om draait.
Uit naam van Graaf Geweldadig….
Je foceert je verhaal snel als je alles en iedereen uit naam van het regime laat doen, ofwel een slachtoffer van het regime maakt. Dan wordt het geheel al snel te zwartwit. Wat je beter kan doen is kijken hoe de mensen veranderd zijn. De gewone burger is slachtoffer. Hoe verandert diens leven? Probeer hier verder te kijken dan de oppervlakte. Natuurlijk wordt je moe en bang als je langdurig geen eten hebt. Maar wat doet dat met je levensovertuiging als geheel? Zoeken mensen elkaar op en gaan ze samenwerken? Of verandert de buurman van een hartelijk mens in een verbitterde pessimist? Een enkele burger kan zich bij Graaf Geweldadig aansluiten. Dat zal die ook niet zomaar doen. Was er bij die persoon altijd al een drang naar macht, of anderen pijn doen? Of is diegene niet dapper genoeg en kiest die voor de duistere zijde omwille van zelfbehoud?
In deze fase doorloopt je held het grooste deel van de drie-aktenstructuur. Het bovenstaande moet als de absolute basis dienen waarin de heldenreis van je hoofpersoon tot bloei kan komen. Zonder deze rode draad blijft je spannende verhaal anders alsnog saai. Een held die de wereld redt zonder dat het duidelijk is wat die wereld inhoudt, is op een erg holle missie.
Graaf Gewelddadig verslaan
Als held en slechterik elkaar uiteindelijk treffen voor dat allesbepalende en spannende duel hoef je niet per se meer te schetsen waarom Graaf Geweldadig als individu zo eng is. Denk aan dingen als een bepaalde krankzinnigheid in de ogen, de manier waarop hij trots is op zijn macht, de onverschilligheid over het lijden van anderen of hoe hij nog steeds denkt dat onschuldigen als de duivel zelf zijn. Er even bij stilstaan is uitstekend voor de sfeeromschrijving, maar doe dat niet te lang. Wederom is hier de naam, in dit geval het individu zelf van Grraag Geweldadig ondergeschikt aan het lijden dat hij veroorzaakt. Stop je hem, dan stop je uiteraard de ellende. Maar als hij niet zo slecht was geweest, had hij niet gestopt hoeven worden… Houd dat in je achterhoofd en hopelijk wordt je daardoor ook minder in de verleiding gebracht om nog een tragisch achtergrondverhaal over de graaf te schrijven.
Houd het volgende in gedachten: als je lezer empathie heeft gekregen voor het verhaal en het volk, is het fijner om te lezen dat het volk wordt gered dan dat de slechterik wordt verslagen. Een slecht heerser die maar kort daadwerkelijk in beeld verschijnt, is voor de lezersbeleving vaak minder belangrijk dan het meeleven met de personages over wie je steeds opnieuw schrijft.
Heb je hulp nodig bij het schrijven van je boek? Kijk dan eens in mijn webshop voor de mogelijkheden van manuscriptredactie.
Foto door Timon Studler verkregen via Unsplash
Verhaal en taal: tips voor creatief schrijven 