Hoe schrijf je een verhaal zonder drama, maar met worstelingen?

Soms lijkt het wel alsof alles en iedereen in je fictieve wereld op ontploffen moet staan, wil het interessant zijn om te lezen. “Ieder verhaal heeft een beetje drama nodig.” Maar als je niet omwille van drama conflicten aan je verhaal toe wil voegen, welke worstelingen zijn er dan nog over om een verhaal mee te kunnen vullen?

“Ieder verhaal heeft drama nodig”

Het is een bekend credo in schrijversland dat ieder verhaal een zekere vorm van drama nodig heeft. Dat is evengoed waar als dat het complete onzin is. Voordat je dit kan beweren, moet je ‘drama’ kunnen defineren.
Als je dat doet op de manier waar soaps om bekend staan, dan is het antwoord aboluut nee. Drama is in verhalen niet hetzelfde als bombarie. Zie het liever als een worsteling. Als je dat doet, kan je met een schaal spelen. Want worstelingen kunnen zowel groot als klein zijn. Als deze definitie je doet denken aan drama, dan is dat wat ieder boek wel nodig heeft.

Drama versus worsteling

Een manier om drama en worsteling van elkaar te onderscheiden is door je een perfect leventje voor te stellen. Lees: een zo perfect als mogelijk leventje. Dus een waarin:

* je oprecht gelukkig bent, niet de schone schijn daarvan ophoudt
* je niet per se aan de wereld hoeft te laten zien dat je een miljoen op de bank hebt staan, maar je rijk voelt, ongeacht of je inderdaad miljonair bent, of je gewoon rond kan komen (of iets soortgelijks betreft socialemedia-aandacht of macht)
* jij en al je geliefden gelukkig en gezond zijn en niet in gevaar verkeren
* er geen aanwijzing is dat iets een van deze bovenstaande dingen gaat verstoren

Drama gaat uit van het idee: wat moet er gebeuren om dit geluk te verstoren? Daarvan zijn er voorbeelden te over. Je kind wordt doodziek, iemand gaat – toch niet- vreemd, je vakantie loopt in het water…

Worsteling gaat uit van het idee: wat blijft er dan nog altijd aan ongemak of vervelends over?

Eerlijk kijken naar worstelingen

Om goed naar worstelingen te kunnen kijken moet je eerlijk kijken naar wat het perfecte leven van je personage is. Maar misschien nog belangrijker: wat het vooral niét is. Je mag je niet verliezen in power fanatsy of het overromantiseren. Heb je een perfect gezinnetje? Dan betekent dat dat je een aantal hele lieve kinderen hebt, maar je wordt niet gespaard van het midden in de nacht worden wakker geroepen omdar Junior een nachtmerrie heeft gehad. En je kinderen komen dus echt niet schoon thuis als ze konden spelen in een modderpoel.

Wat zijn worstelingen dan in zo’n scenario? Je kind wordt niet ziek. Maar je wordt er bijvoorbeeld wel moe van dat je voor de zoveelste keer de wasmachine aan moet zetten. Toch is het aanzetten van een wasmachine niet vervelend genoeg om een oprecht conflict van te maken. Dat zou de definitie van een eerste wereldprobleem zijn, als dat je grootste zorg is. Moet je het dan maar opvoeren naar zés keer de was doen, en extra boodschappen, en een extra koorrepetitie? Nee. “Ik heb het te druk” is om meerdere redenen te vaag. Want als de extra boodschappen worden gedaan, kan het zonder te veel ommehaal weer tijd zijn om te dweilen. Wanneer is er wel weer tijd? En wat kan een personage in de tussentijd doen om te groeien? Niks, want daar gaat je personage (hoogstwaarschijnlijk) geen tijd voor hebben.

Anders gezegd: de worstelingen van je personage moeten het wel op de een op andere manieren vervelen, dwarszitten of remmen. Maar dan wel op zo’n manier dat zowel jij als de lezer duidelijk een vinger erop kunnen leggen wat er concreet en consequent gedaan moet worden om te groeien. De heldenreis moet ook echt als figuurlijke reis met aanwijsbare momenten en mijlpalen duidelijk zijn.

Worstelingen als manier om net iets dieper na te denken

Kijk bij het schrijven over worstelingen verder dan je neus lang is. Stel dat je schrijft over dat veel te drukke leven als voornaamste worsteling. Dat kan nog steeds, maar dan moet het nog wat concreter.
Een kernemotie centraal stellen kan je hierbij helpen. Waarom is je personage toch steeds zo druk? Wat schuilt daaronder? Een gevoel niet goed genoeg te zijn? Angst? Overdreven prestatie- of geldingsdrang?

Als je dat hebt vastgesteld, is het stukken makkelijker om dat vage begrip te vertalen naar een concrete heldenreis. Neem een prestatie- of geldingsdrang. Dan kan je het verhaal beginnen met ambities die telkens weer stranden, het vallen en opstaan daarvan beschrijven, om je held vervolgens te laten beseffen dat die ook met minder genoegen kan nemen of al genoeg liefde krijgt van anderen om zich heen om het nog bij anderen te hoeven zoeken.

Let daarbij wel op dat de valkuil is dat je alsnog uitwijkt naar drama. Hoewel je personage gerust hoge ambities kan hebben, betekent dat niet dat die nodig zijn om het verhaal interessant te maken. Als je uitgaat van worstelingen, houdt je de belevingen van het personage zo dichtbij dat het voor de lezer geen verschil maakt of iets kleinschaligs wil bereiken of de hele wereld wil veranderen.

Een goed verhaal valt of staat niet vanwege de hoeveelheid drama. Het gaat erom dat
– De held en diens worstelingen de lezer kunnen aanspreken: is er empathie?
– De lezer kan begrijpen waarom de personges voelen wat die voelen
– Er een groei in het verhaal zit, of dat het ten minste dynanmisch bljift
– De worstelingen van de held herkenbaar zijn. Niet in de gebeurtenissen, maar in de emotionele beleving.

Dat laatste betekent: hoe groot of klein je worsteling ook is, uiteindelijk is die pas interessant omdat de lezer de bijbehorende gevoelens van een personage herkent. Blijdschap, angst, jaloezie, wat het dan ook mag zijn.
En je voelt niet pas angst als de apocalyps staat te gebeuren. En niet alleen jaloezie op het moment dat je vriend rijk is en jij straatarm. De emotie komt in de vehaalbeleving voorop, niet de intensiteit ervan.

Heb je hulp nodig bij het schrijven van je boek? Schakel mij dan in voor manuscriptredactie.

Foto door VENUS MAJOR verkregen via Unsplash.