Als je een verhaal hebt waarin de wereld heel anders is dan de vertrouwde omgeving, moet je die aan je lezer verduidelijken. Denk aan werelden waarin fantasiewezens wonen of aan utopieën of dystopieën. Maar als je daarop te prat gaat, verandert je verhaal al snel in een infodump voor het goed en wel begonnen is. Verplaats je echter in je personages en worldbuilding om schrijven gaat als een stuk natuurlijker.
Waarin verschillen onze werelden?
In een verhaal met een bijzondere setting bepaal je wat er voor de personages in de papieren wereld vanzelfsprekend is en wat niet. Je personages zijn er niet om de lezer alles uit te leggen: as you know, Bob is een doodsteek voor een goedlopende tekst. Breng dat eerst goed in kaart. Dat is de eerste stap naar een goede uitleg voor de lezer. Als je weet wat normaal is voor je personages, moet je dat alleen nog duidelijk maken aan de lezer.
Wat is er normaal aan de andere wereld?
Bij ieder verhaal moet je in de eerste pagina’s schetsen wat normaal is. Dat is onderdeel van de verhaalopbouw, de beginsituatie. Maar wat normaal is voor de personages kan abnormaal zijn voor de lezer. De truc is om dan te kijken welke beleving op het moment speelt. Dat kan een universele beleving zijn, zoals iemand die verliefd is, of wat anders in grote lijnen voor te stellen valt. Je hoeft bijvoorbeeld geen oorlog meegemaakt te hebben om te begrijpen dat daar angst bij komt kijken.
Waar je ook voor kiest, zorg ervoor dat die eerste kennismaking met de vreemde wereld niet te veel gaat over alle ellende en de uitgebreide bijbehorende geschiedenis of de onvoorstelbare technische snufjes. Concentreer je vooral op hoe de personages zich voelen in de wereld die voor hen zo normaal is. Dan gaat de overgang naar de actie van het verhaal ook makkelijker. Dat concluderen de laatste regels van deze blogpost.
De doodnormale mens van elders
Zelfs als de wereld van je personages lastig is voor te stellen voor je lezers, kan je die wereld vrij makkelijk introduceren. Als uitgangspunt bedenk je wat je personage in diens relatief kleine individuele leventje beweegt.
Denk aan zaken als:
* een toekomst plannen (de juiste studie kiezen, sparen voor een bruiloft…)
* bedenken hoe je de rekening betaalt in economisch zware tijden
* worstelen met eenzaamheid
* balans vinden tussen werk en privé
Denk hierbij aan een vakantiebestemming. Hoe mooi de tempels, musea, of stranden ook zijn, op weg daarheen kom je altijd nog de lokale bevolking tegen die onderweg is naar het werk of boodschappen doet in de supermarkt. Een voorbeeld is een Amsterdammer die zó voorbij het Anne Frankhuis loopt, zonder foto’s te maken of naar binnen te willen gaan. Het ligt gewoon op de weg naar huis. Dat is een heel andere blik dan die van de vele toeristen die jaren hebben gespaard om het beroemde gebouw van dichtbij te kunnen zien en er misschien ook een selfie bij te maken.
Als je met een worldbuilding begint, probeer dat dan zo veel mogelijk de setting en de regels van de wereld duidelijk te maken vanuit het oogpunt van de Amsterdammer, niet van die van de hippe influencer uit New York, die we Casey zullen noemen. Laten we haar beleving vergelijken met die van de Amsterdamse Johnny en kijken hoe dat effect heeft op de uitwerking van de rest van de worldbuilding.
Johnny wordt geschreven vanuit het perspectief van het personage, Casey is het personage dat voorstelt hoe een lezer net iets te veel expliciet wordt geïntroduceert in je fictieve wereld.
Casus: Casey versus Johnny
In jouw verhaal is er in Amsterdam een heel speciaal congres waar mensen vanuit de hele wereld naar toe komen om het bij te wonen. Een baas van de Big tech kondigt dan een nieuw product aan dat ‘zowel de online wereld als de offline wereld compleet op zijn kop gaat zetten.’
Casey
Na een lange reis heb ik het dan eindelijk gered. Wat heb ik een geluk dat ik een kaartje voor het congres heb gekregen. Duizenden mensen benijden mij erom. En dat is te merken. Amsterdam gonst van de verwachtingen en het enthousiasme. Hoe kan het ook anders? Het gerucht gaat dat vanaf volgend jaar iedereen met behulp van hun sociale media met het nieuwe geheimzinnige product met iedere share-of like automatisch een bijdrage levert aan het bestrijden van kindersterfte, zonder er ook maar moeite voor te hoeven doen. Dat is ook hard nodig: sinds het nieuwe supervirus halen wereldwijd nog maar een op de drie kinderen de vijf jaar, ook in landen met een goede gezondheidszorg. Waar ik ook loop, overal hoor ik het grote woord echoeën congres, congres, congres… Als het ergens kan, is het hier wel, in dit meest moderne gebouw van het land, zo niet van Europa.
Kortom: Casey zorgt voor een infodump
Johnny
De hele stad zit potdicht. Iedereen wil naar dat verdomde congres. Je hoort het woord overal en bovendien wordt Amsterdam nog een extra heldenrol toebedeeld. De stad gebouwd op palen zou voorbestemd zijn om dit probleem uit de wereld te helpen. Ik moet het nog zien. Ondertussen probeer ik me kalm te houden. Het infarct in de metro lijkt alleen maar erger te worden en ik kan maar niet naar het ziekenhuis komen om daar Anita en Leentje op te zoeken. De artsen geven mijn kleine meisje weinig kans. Misschien is er nog hoop als ik me op tijd aanmeld voor het sociale platform waarop onze Big TechGod de grote oplossing voor kindersterfte biedt. Dat Big Tech bedrijf dat nu dat moderne, glazen kasteel iedereen kan hersenspoelen.
In de beleving van Johnny mis je wat meer aan eigenlijke informatie over de wereld, maar weet je wel wat er komen gaat wat betreft het plot, thema of centraal conflict. Dan is het niet mer zo moeilijk om tot de actie van het verhaal over te gaan. En dan komt de verdere uitwerking van je worldbuilding als vanzelf daar weer tusssendoor.
Heb je hulp nodig bij het schrijven van je boek? Kijk dan in mijn webshop voor de mogelijkheden van manuscriptredactie.
Foto door Red Morley Hewitt verkregen via Unsplash.
Heb je hulp nodig bij het schrijven van je boek? Kijk dan in mijn webshop voor de mogelijkheden voor manuscriptredactie.
